Kamila Kołłb-Sielecka
Dziennik Adwokata
Dziennik Adwokata
Porady, wsparcie, rozwój
Nie dostałeś nic w testamencie? To jeszcze nie koniec
Wiele osób po śmierci bliskiego dowiaduje się, że zostało pominiętych w testamencie. Często pierwszą reakcją jest przekonanie, że nie mają już żadnych praw do majątku spadkodawcy. Nie zawsze jest to prawda.
Polskie prawo przewiduje instytucję zachowku, której celem jest ochrona najbliższych członków rodziny przed całkowitym pominięciem w rozrządzeniach majątkowych dokonanych przez spadkodawcę.
Testament nie przekreśla wszystkich praw.
Każdy ma prawo swobodnie sporządzić testament i zdecydować, komu pozostawi swój majątek.
Nie oznacza to jednak, że najbliżsi krewni automatycznie tracą wszelkie uprawnienia.
Jeżeli osoba uprawniona nie otrzymała należnej jej korzyści ze spadku, może wystąpić z roszczeniem o zachowek.
W praktyce oznacza to możliwość dochodzenia określonej kwoty pieniężnej od osób, które otrzymały majątek po zmarłym.
Czym jest zachowek?
Zachowek nie daje prawa do stania się spadkobiercą ani do przejęcia konkretnej nieruchomości czy samochodu.
Jest to roszczenie pieniężne. Osoba uprawniona może domagać się zapłaty określonej sumy pieniędzy, która ma rekompensować pominięcie jej przy dziedziczeniu. Dlatego nawet jeśli w testamencie nie ma o Tobie ani słowa, wciąż możesz mieć prawo do uzyskania środków finansowych od spadkobierców.
Komu przysługuje zachowek?
Prawo do zachowku przysługuje wyłącznie najbliższym członkom rodziny, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.
Najczęściej są to:
1. dzieci spadkodawcy,
2. wnuki i dalsi zstępni,
3. małżonek,
4. rodzice spadkodawcy (w określonych sytuacjach).
Nie każda osoba bliska może żądać zachowku.
Prawo to nie przysługuje między innymi rodzeństwu, siostrzeńcom, bratankom, dziadkom czy pasierbom.
Kiedy zachowek nie będzie przysługiwał?
Istnieją sytuacje, w których osoba należąca do najbliższej rodziny nie będzie mogła skutecznie dochodzić zachowku.
Dotyczy to między innymi osób:
1. skutecznie wydziedziczonych,
2. uznanych za niegodne dziedziczenia,
3. które zrzekły się dziedziczenia lub prawa do zachowku,
4. wyłączonych od dziedziczenia na podstawie przepisów prawa.
Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej analizy.
Od kogo można żądać zapłaty?
Najczęściej roszczenie kierowane jest przeciwko spadkobiercom.
W niektórych sytuacjach odpowiedzialność mogą ponosić również osoby, które otrzymały od spadkodawcy znaczące darowizny jeszcze za jego życia. Dlatego nawet jeśli w chwili śmierci zmarły formalnie nie posiadał już majątku, nie oznacza to automatycznie, że zachowek nie będzie możliwy do uzyskania.
Czy zachowek zawsze oznacza dużą kwotę?
Nie.
Wysokość zachowku zależy od wielu czynników, między innymi:
1. wartości majątku spadkowego,
2. liczby osób uprawnionych,
3. dokonanych wcześniej darowizn,
4. sytuacji rodzinnej spadkodawcy.
Każda sprawa wymaga odrębnych obliczeń.
Dlatego przed podjęciem decyzji o wystąpieniu z roszczeniem warto przeanalizować dokumenty dotyczące majątku oraz historię przekazanych przez zmarłego darowizn.
Nie zakładaj, że testament zamyka sprawę
Pominięcie w testamencie nie zawsze oznacza utratę wszelkich praw majątkowych.
W wielu przypadkach dzieci, małżonek lub rodzice zmarłego mogą skutecznie dochodzić zachowku i uzyskać należną im rekompensatę finansową. Jeżeli dowiedziałeś się, że nie zostałeś uwzględniony w testamencie, nie warto od razu zakładać, że sprawa jest przegrana.
Najpierw sprawdź, czy przysługuje Ci prawo do zachowku.